Bez obzira na vrlo intezivne kontakte koje je islamski svijet imao i ima sa Zapadom od početka dvadesetog stoljeća, vrlo je malo islamskih studija o religiji na Zapadu. Kao što smo već ranije spomenuli, vrlo je malo muslimanskih naučnika koji su dovoljno upućeni u klasične jezike a da bi mogli proučavati osnovnu religiju Zapada, kršćanstvo, kao što je i vrlo malo onih koji su se studioznije bavili proučavanjem kršćanske teologije i religijske misli. Suočeni smo s vrlo žalosnim stanjem stvari, ponajviše usljed spoznaje da je tako veliki broj zapadnjačkih naučnika, kršćana i Židova, kao i svjetovnjaka, dakle onih koji ne prihvaćaju vjersko mišljenje, odlučilo savladati arapski, perzijski i ostale islamske jezike kako bi bili u stanju proučavati sam islam. Tako oni pišu o svim aspektima islama sa svog vlastitog stajališta, a neki su čak pokušali diktirati muslimanima kako bi oni trebali proučavati svoju vlastitu religiju!

U svakom slučaju, ne može se staviti znak jednakosti između zapadnjačkog poznavanja islama, bez obzira koliko se njihova tačka gledišta može muslimanima činiti pristrasnom, i islamskog razumijevanja religije Zapada – s islamskog stajališta.

Islamski spisi ovakve prirode vrlo su rijetki i mnogo od onog što su savremeni muslimanski naučnici napisali o religiji i misli Zapada u velikoj je, u stvari, mjeri utemeljeno bilo na zapadnjačkom svjetonazoru, bilo na površnom i ograničenom znanju koje je onemogućavalo dublje prodirane u samo značenje religije i njene povijesti na Zapadu.

U islamskom svijetu su uočljiva dva dijametralno suprotstavljena stajališta o pitanju religije na zapadu. Neki smatraju da su svi zapadnjaci kršćani, uz neznatnu židovsku manjinu, i obično na zapadnjake upućuju kao na ‘one kršćane’, kao da se radi o zapadu srednjeg vijeka s križarskim ratovima i periodu koji se u zapadnjačkoj civilizaciji nazivao ‘doba vjere’. Drugi dio islamskog svijeta zauzima suprotno stajalište i drži da su svi zapdnjaci materijalisti ili agnostic ii skeptici, te da, ustvari, uopšte nema vjere na Zapadu.

Potrebno je utvrditi da su oba ova stajališta neispravna. S jedne strane, Zapad se od 17. vijeka, čak i ranije, od perioda renesanse, kretao u pravcu sekularizacije i slabljenja utjecaja religije u svakodnevnom životu čovjeka. Uslijed toga, velik broj zapadnjaka više, praktički, nisu kršćani ili Židovi mada su nasljednici kršćanstva i judaizma. Isto tako, postoji još znatan broj ljudi koji prakticiraju kršćanstvo i judaizam unutar civilizacije koju samu ne možemo više nazvati kršćanskom civilizacijom.

Zapad je, naravno, bio dominantno kršćanski od uspona srednjovjekovne zapadnjačke civilizacije. Ova civilizacije nije tek puki nastavka civilizacije Grčke i Rima. Radi se prvenstveno o civilizaciji formiranoj u trenutku kada se kršćanstvo proširilo Rimskim Carstvom, nakon slabljenja i postepenog pada tog carstva, te širenjem kršćanstva među germanskim i keltskim narodima Sjeverne Evrope. Rezultat je bio rađanje nove civilizacije koja je, mada je naslijedila i značajne elemente Rima i Grčke, bila, ipak, temeljno kršćanska civilizacija. Prema tome, historija religije na Zapadu, kakvu mi danas poznajemo, uglavnom se odnosi na kršćanstvo. Kroz dugi niz vijekova kršćanstvo je na Zapadu bilo gotovo monolitno u tom smislu da je posjedovalo samo jednu instituciju i organizaciju izjednačenu s pojmom katoličanstva. Papa je i danas vrhovni vođa zapadnjačke crkve.

Što se tiče ortodoksne (pravoslavne) crkve, koja predstavlja drugu glavnu granu tradicionalnog kršćanstva, ona nije prihvatila  autoritet Pape i tako ostala odvojena od katoličanstva. Otada je katoličanstvo ostalo jedinom institucijom Zapada, u toku cjelokupnog, dugog razdoblja rađanja i oblikovanja zapadnjačke civilizacije.

Naprijed